Hafızanın Kaybı

Bir şey öğrenmek zorunda olmamak güzel bir şey. Öğrenilen her şey zamanla yük haline geliyor. Demans, alzheimer ve diğerleri, belki bunun telafisi. Hafızayı sıfırlayarak bizi bir yükten kurtarıyorlar sanki. Böyle yazınca bir kurtuluş gibi duyuluyor. Oysa biz hatırlamak istiyoruz. Bırakmaya razı olmadığımız şeyleri bedenimiz, zihnimiz bize rağmen bırakıyor.

Dikkat ettim; oyuncularda, şarkıcılarda, sanatçılarda demans ve alzheimer karşıma çıkıyor. Belki işleri hafızayla bu kadar iç içe olduğu için onlardaki kayıp daha çok gözüme çarpıyor. Bir oyuncu ömrü boyunca kaç insanın, yazarın, şairin sözünü taşır hafızasında? Kendi hayatının yanında oynadığı hayatlar, söyleyecekleri, susacakları yerler. Bir şarkıcı kaç kez geri çağırır aynı kelimeleri? Biz bekleriz. Ağzını açacak ve bildiğimiz sözler oradan çıkacaktır. Biliriz.

Patrick Stewart bugüne dek neleri ezberlemiştir? Uzay Yolu, X-Men ve onlarca dizi, film, oyun… Bunca sözün, jestin, mimiğin hafızada nasıl durduğunu düşünüyorum. Gerektiğinde bulunup çıkarılmasını. Bir sözün ardından ötekinin söylenmesi. Sonra birgün çağrılanın gelmemesi.

Çok ezberlemekle bu hastalıklar arasında bir bağ var mı, bilmiyorum. Ama bir ömür hafızasına güvenmiş birinin orada aradığını bulamaması düşüncesinden çıkamıyorum. Bir kelimenin yerini biliyor da bulamıyor olabilir mi? Cümlede ona yer açıp gelmesini bekliyor belki.

Demans, alzheimer veya diğerleri, adlarını bilmiyorum, hafızanın çöküşü. Zihnin, aklın değil, hafızanın çöküşü. Bu benim tezim. Bu ayrımı yaparken neyi korumaya çalışıyorum? Hafıza çökerken zihnin başında durup olanları görebileceği bir yer var mı? Bir şeyin kaybolduğunu fark etmek için ondan bir iz kalması gerek. Ya o iz de giderse? Bir şeyi unuttuğumuzu da unutursak, kayıp nerede durur? Bizde mi, bizden bağımsız hareket eden bedenimizde mi?

Pazara gidip geldik. Alışveriş yaptık. İki saate yakın pazarda kaldık. Alışveriş yapanları izledim. Çoğunluk benim gibi artık çalışma gücü kalmamış kadın ve erkeklerdi. Hepimizin derileri bollaşmış, sarkmış, kırışmış. Gergin ciltler, şişmiş kaslar yok artık bizde. Bir zamanlar doldurduğumuz bedenin içinde biraz çekilmişiz gibi. Onlara bakarken kendi yüzümü göremiyordum ama gördüklerimde kendimi buluyorum.

Hafızamız nasıl çöküyorsa bedenlerimiz de öyle çöküyor. Ölüm sinyallerimiz bizim. Biz henüz gitmeye hazırlanmazken bedenin verdiği işaretler.

Kara delik, ne olduğu bilinmeyen. Hafıza boşlukları, mesela anılara yer yok. Bir yüz kaybolur; o yüzle geçirilmiş yıllara ne olur? Bir isim kaybolur; o ismi seslenerek çağırdıklarımızın hareketleri, tepkileri yok olur mu? Nelerin kaldığını, nelerin gittiğini bilmiyoruz. Bir su birikintisi gibi hafızamız. Derinliğini bilmiyoruz. Çok yüzeysel de olabilir, dizimize kadar da gömülebiliriz o birikintilere.

Bir şeyler yazıyorum. Bakışlarım gelip kalemi tutan elimin üzerinde duruyor. Kalem tutmanın, yazı yazmanın bu kadar sıkıntılı ve zor olabileceğini hiç düşünmemiştim. Ama hakikaten sıkıntılı, acı verici. Parmaklarımı kavuşturamıyorum. Pazar torbalarını taşırken zorluk çekiyorum. Bu protein eksikliği, kas yitimi değil, diye düşünüyorum. Hafıza gibi bedenin de çöküşü.

Belki daha dikkatli ve kontrollü olmak, yazarken daha güçlü tutmak kalemi, daha dik yazmak gerekecek. Bu yavaşlatacak ama en azından yazmaya devam edebileceğim. 

Hissettiklerimi, düşündüklerimi  yazabiliyor, sonra dönüp okuyabiliyorum. Yazdığımı unutsam da sayfalarda duracak. O günler geldiğinde bu satırlarda kendimi bulabilecek, hatırlayabilecek miyim?

Hafıza derken bedenin kaybına, hafızanın kaybını düşünmek için hafızama, hafızamı korumak için yazmaya, yazmak için kalemi tutmakta zorlanan elime başvuruyorum.

Yağmur yağıyor. Yapraklara vuran damlaları duyuyorum.